Ochrona roślin

Opublikowano: 7 Październik, 2019 | autor: Redaktor

Rolnice – przegląd gatunków, szkodliwość i zwalczanie

Rolnice to powszechne szkodniki upraw polowych żerujące na warzywach, zbożach (w tym kukurydzy) i wielu innych grupach roślin. Są problemem nawet w tunelach i szklarniach. Z jakimi gatunkami boryka się rolnik? Jak je rozpoznawać i tym samym skuteczniej zwalczać?

Rolnice uchodzą za jedno z największych zagrożeń warzyw (zwłaszcza korzeniowych) oraz zbóż. Żerują od wiosny aż do późnej jesieni. To motyle należące do rodziny sówkowatych zimujące w stadium gąsienicy lub poczwarki (na głębokości 10-20cm). Schodzą do gleby zwykle, gdy temperatura powietrza spadnie poniżej -6°C. Prowadzą aktywny tryb życia głównie nocą. W Polsce występuje kilkadziesiąt gatunków, z czego kilka ma realne znaczenie dla wysokości i jakości pozyskiwanego plonu.

Rolnice – powszechne gatunki występujące w Polsce

Rolnica zbożówka (Agrotis segetum) to brązowy motyl o długości 18-22 mm i rozpiętości skrzydeł 27-40 mm. Samiec ma czułki grzebieniaste, przednie skrzydła ciemno- lub jasno brązowe, tylne prawie białe. Czułki samicy są natomiast nitkowate, przednie skrzydła ciemno- lub jasno-brązowe, tylne białawe lub szarozielone. Jaja – początkowo białe, potem czerwonawe a przed wylęgiem ciemniejące – mają długość 0,4-1,7 mm. Jedna samica składa od kilkuset do nawet dwóch tysięcy jaj. Wylęg u gatunku (i innych) trwa od 5-9 dni. Szkodliwym stadium jest gąsienica przechodząca sześć stadium larwalnych. Ma oliwkowe zabarwienie z ciemniejszymi liniami wzdłuż ciała i brązową głową. Długość larwy dochodzi do 50 mm. Zaniepokojona zwija się spiralnie. Poczwarka jest rdzawoczerwona i ma długość 16-20 mm. Rolnica zbożówka najliczniej występuje w północnej i centralnej Polsce. Szacuje się, że odpowiada nawet do 90% zniszczeń w uprawach rolnych w grupie rolnic. Żeruje głównie na zbożach ozimych, ziemniakach i cebuli. Najintensywniejszy nalot motyli przypada na czerwiec oraz sierpień.

Rolnica gwoździówka (A. ypsilon) – motyl może osiągać długość do 25 mm. Ma jasnobrunatne ubarwienie z ciemniejszym deseniem. Gąsienice są ciemnozielone, matowe, z rudym paskiem od strony grzbietowej. Długość ich ciała dochodzi do 50 mm. Poczwarki mają ciemnobrązową barwę. Szkodnik najliczniej występuje od połowy lata do października. Preferuje kukurydzę, buraki, tytoń, marchew, groch i kapustę. Rolnicę spotyka się na terenie całego kraju.

rolnice-szkodniki-upraw-polowychRolnica panewka (A. c-nigrum) – imago (motyl) dorasta do 21 mm długości (przy rozpiętości skrzydeł 35-42 mm). Przednie skrzydła są szarobrązowe z trójkątną żółtą plamą i czarną obwódką w kształcie litery C. Motyle są widywane od lipca do października, najintensywniej w sierpniu i we wrześniu. Gąsienice są szarozielone lub brązowe. Są krótsze w porównaniu z powyższymi gatunkami (do 35 mm długości). Żerują głównie na pszenicy, burakach i warzywach. Jaja początkowo są mleczne, z czasem czerwienieją. Rolnicę panewkę spotyka się w całym kraju.

Rolnica czopówka (A. exclamationis) – motyle mają zmienne ubarwienie. Przednie skrzydło jest brunatne lub czarne, rzadziej czerwonoszare. Występuje na nim charakterystyczna, ciemna, czopkowata plamka. Gąsienice mają brunatnoszarą barwę i jasny pasek wzdłuż ciała. Dorastają do 50 mm długości. Żerują przez cały sezon wegetacyjny. Roślinami żywicielskimi są zboża ozime, warzywa kapustne, buraki oraz ziemniaki.

 

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem: Szkodniki w kukurydzy. Drutowce, mszyce i inne agrofagi.

Szkodliwość rolnic i objawy żerowania

Gąsienice występują w jednym lub w dwóch pokoleniach w ciągu roku. Pierwsze pojawia się wiosną, gdy temp. przekroczy 10ºC (zwykle od połowy kwietnia). Młode larwy żerują na nadziemnych organach roślin uszkadzając liście a także podcinając siewki co prowadzi do powstawania „łysych” placków w uprawach. Według szacunków jedna gąsienica może zniszczyć do kilkunastu roślin. Starsze gąsienice w ciągu dnia chowają się pod ziemię. Wychodzą nocą podgryzają podstawy roślin powodując ich przewracanie a także żerują na korzeniach. Potrafią nawet wciągać rośliny wgłąb podłoża. Żerując w glebie uszkadzają także bulwy (np.: ziemniaków) i korzenie (np.: kukurydzy). W warzywach korzeniowych potrafią wygryzać ogromne otwory. W rezultacie rolnice zmniejszają plon przez niszczenie roślin a także obniżają jego jakość przez wygryzanie dziur w częściach jadalnych.

Ochrona i zwalczanie szkodnika

Przed założeniem plantacji warto przeprowadzić lustrację wierzchniej warstwy gleby (np.: w czasie orki lub bronowania). Progiem zagrożenia jest 4-6 larw 1na m² powierzchni. Do monitorowania populacji a także likwidacji samic warto używać pułapek feromonowych. Dyspensery dopasowane są do konkretnego gatunku rolnicy. Po zbiorach powinno się wykonać podorywkę a potem orkę głęboką. Jeśli w sezonie stwierdzono obecność rolnic, wiosną warto dodatkowo przeprowadzić bronowanie lub kultywatorowanie. Zabiegi w pewien sposób niszczą mechanicznie szkodniki. Ponadto odsłonięte rolnice są zjadane przez ptaki. Bardzo ważne jest niszczenie chwastów na plantacji. Wiele gatunków to rośliny żywicielskie dla rolnic (zwłaszcza gorczyca polna i komosa biała). Rolnice nie zasiedlają upraw równomiernie. Dlatego zabiegi chemiczne najlepiej wykonywać w miejscach, gdzie powstają największe szkody (np.: puste miejsca). Pracę wykonuje się nocą. Owady zwalcza się m.in. z użyciem nicieni (Steinernema carpocapsae). Chemiczne środki ochrony powinny zaś zawierać takie substancje biologicznie czynne jak diazynon, chloropiryfos lub esfenwalerat.

Tags: ,


O autorze



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Do góry ↑